Hoe nu verder

9.1 Hoe nu verder

In de onderstaande plaat wordt de verbinding gemaakt tussen 'de bedoeling' van Vanboeijen (waar zijn we voor) en waar het programma (met 10 projecten) in die bedoeling ondersteunt.

Vanboeijen staat voor Goed leven van de bewoners. De mate waarin een mens kwaliteit van leven ervaart, wordt voor een groot deel bepaald door de mate waarin hij betekenisvolle relaties ervaart. Bij Vanboeijen ontwikkelen die betekenisvolle relaties zich in de driehoek: bewoner/cliënt, ouder/verwant(en) en (persoonlijk) begeleider(s). In de driehoek leren we elkaar kennen en leren (persoonlijk) begeleiders samen met de verwanten wie de bewoner is; wat zijn of haar verlangens, wensen, dromen en talenten zijn. Bewoners ervaren een Goed leven wanneer zoveel mogelijk bronnen van positief welbevinden worden geactiveerd. Onze opdracht is om die bronnen te vinden en daarvoor is nodig dat (persoonlijk) begeleiders in staat zijn om te 'mentaliseren', wat staat voor het in staat zijn in de mentale staat van de bewoner te kruipen en vervolgens daar op zelf aan te sluiten. En omdat de meest betekenisvolle relatie vaak die tussen cliënt en ouders/verwanten is, is het ook nodig dat de (persoonlijk) begeleiders zich kunnen verplaatsen in de belevingswereld van de ouders/verwanten. De gedragsdeskundige heeft hierin een belangrijke rol: hij ‘mentaliseert’ zelf en helpt de (persoonlijk) begeleider ook om deze vaardigheid eigen te maken. Voor de (persoonlijk) begeleider is de gedragsdeskundige degene bij wie hij zijn eigen mentaliseren toetst (“Zie ik het wel goed?”).

In 2018 (en daarna) zal Vanboeijen methoden en instrumenten ontwikkelen die dit mentaliseren ondersteunen. Hier zit een mogelijkheid tot innovatie. Zeker wanneer bewoners zelf moeilijk verbaal hun dromen, wensen en talenten kunnen uiten, moeten we zoeken naar alternatieven. Bijvoorbeeld via gedragsobservatie, uitingen middels kunst of muziek en technologische en ICT-toepassingen.

Om dit alles te kunnen, hebben persoonlijk begeleiders ruimte nodig. Om te leren, te onderzoeken, te reflecteren en aandacht aan cliënten en ouders/verwanten te geven. In de praktijk zien we dat de locaties die hun organisatie niet op orde hebben (met name voldoende en goed gekwalificeerd personeel) er te weinig of zelfs helemaal geen ruimte wordt ervaren. Eind 2018 moet in deze zin overal de basis op orde zijn. Dat lijkt weinig ambitieus, maar we zijn op dit moment ook sterk afhankelijk van een zeer krappe arbeidsmarkt.

Goed leven is ook je veilig en gezond voelen. Gezondheid wordt niet meer gezien als de aan- of afwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren [Machteld Huber, 2012].

Van onze medewerkers wordt professionaliteit verwacht om kwaliteit van zorg te verlenen die dit vermogen ondersteunt. Professionaliteit zit in:

  • Bevoegd en bekwaam zijn om zorg te verlenen, met onderscheid naar ADL, risicovolle en voorbehouden handelingen en behandeling
  • Methodisch werken
  • Multidisciplinaire samenwerking
  • Werken vanuit 1 persoonlijk plan
  • Geïntegreerde 24-uurszorg

In 2018 onderzoekt Vanboeijen welke vorm van methodisch werken de (persoonlijk) begeleiders en de betrokken behandelaars het beste ondersteunt. We willen gebruik maken van de kennis vanuit bestaande en beproefde methodieken, maar het is ook belangrijk dat professionals zich eigenaar voelen van de uiteindelijke methode. We willen niet iets kopiëren of 'uitrollen' maar samen 'de Vanboeijen methode' ontwikkelen.

We pakken in 2018 ook door in het 'zorginhoudelijk programma'. Dit programma ondersteunt in de verdere professionaliteit op het gebied van medicatieveiligheid, onvrijwillige zorg, omgaan met agressie, hygiëne, verpleegtechnische handelingen.

Daarnaast zal er in 2018 een 'professioneel statuut' komen.

Begin 2017 heeft Vanboeijen een ontwikkelprogramma vastgesteld met een tiental projecten. Op al deze projecten is voortgang geboekt. In de plaat waar dit hoofdstuk mee begint, is weergeven waar deze projecten ondersteunend zijn aan de missie van Vanboeijen. Vanuit die samenhang hebben we voor 2018 de volgende doelstellingen voor de programma-onderdelen:

Werken in de driehoek

De werkmethode 'werken in de driehoek' is op alle locaties ingevoerd. In samenhang met dit project wordt het gedragsprofiel van de persoonlijk begeleider vastgesteld en wordt de positie van de persoonlijk begeleider steviger in de driehoek gezet. Uiteindelijk moet iedere persoonlijk begeleider de dynamiek van de driehoek van zijn bewoner(s) kunnen begrijpen, beschrijven en weten wat er nodig is om deze driehoek in balans te brengen en houden.

Plancare 2

Het 'werken in de driehoek' kan alleen wanneer iedereen (ook bewoners zelf en verwanten) beschikt over dezelfde informatie. Daarom is een persoonlijk plan nodig en we hebben in 2017 gekozen voor Plancare2. In 2018 werken we aan de inhoudelijke kwaliteit van het persoonlijk plan.

Informatie vanuit de driehoek ontstaat stukje voor stukje en de verzamelde informatie leidt tot een verhaal. Een verhaal over wensen, behoeften en talenten, maar ook over beperkingen en zorgvraag. Uit dat verhaal moet ook duidelijk worden wat we kunnen bijdragen aan de kwaliteit van leven van de bewoner en cliënt. Daarom is het belangrijk om informatie te ordenen en dat doen we in het persoonlijk plan met de domeinen van Schalock. 2018 is wat dit betreft een jaar om te leren en ervaring op te doen met Schalock.

Krachtige teams

Het project krachtige teams ondersteunt de ontwikkeling van teams naar een situatie, waarin de focus helemaal kan liggen op het werken in de driehoek. In 2018 gaan teams daar verder mee. Doelstelling is in ieder geval dat alle teams aan de slag zijn met de ontwikkeling naar een krachtig team, ook de teams die nu blijven hangen in negatieve patronen.

Betekeniskaart

Krachtige teams spreken doelen met elkaar af en maken afspraken over het realiseren van die doelen. De betekeniskaart is een instrument dat helpt om die doelen op te stellen en middels PDCA-werkwijze de voortgang van het waarmaken van de doelen bij te houden. Ook helpt de betekeniskaart inzichtelijk te maken of de relatie duidelijk is tussen de doelen in teams en de organisatiedoelen vanuit de kaderbrief.

Basis op orde en de juiste medewerker op de juiste plek

Krachtige teams hebben ruimte nodig om effectief in de driehoek te kunnen werken. En om die ruimte te kunnen maken is het noodzakelijk dat de basis op orde is. De basis is op orde als er voldoende medewerkers zijn, deze medewerkers de juiste opleidingen en de juiste werkhouding hebben, het ziekteverzuim binnen de norm is, er rust en stabiliteit in de planning is. De meeste teams hebben hun basis op orde. Maar voor een aantal locaties geldt dat niet en zijn er daar kwetsbare en instabiele teams. In 2018 zal er meer centrale regie en interventie zijn om te zorgen dat ook in deze teams de basis op orde komt. Vanuit de afdeling HR wordt een flinke inspanning gedaan om de arbeidsmarkt beter te benutten en in een eerder stadium aan te sluiten bij de opleidingsinstellingen.

24-uurs zorg

Voor het functioneren van de driehoek is het essentieel dat er aansluiting is tussen de verschillende medewerkers die met dezelfde bewoner werken: op de woning, in de dagbesteding, in de vrije tijd en de nacht. In 2018 zal de zorg in de nacht geïntegreerd zijn met de zorg op andere dagdelen. Het team nachtzorg wordt opgeheven, wel kan het zijn dat specifieke deskundigheid in de nacht (bijvoorbeeld rondom risicovolle en voorbehouden handelingen) wordt gebundeld. Ook de 'zorg op afstand' (triage) wordt centraal georganiseerd.